W postaci biegunkowej IBS należy zastosować wszystkie ogólne zalecenia, które przedstawiłem poprzednio. Jeśli chodzi o zalecenia dietetyczne, to obejmują one w pierwszym kroku: eliminację/ograniczenie alkoholu, kawy i czekolady, produktów zawierających sorbitol (słodzik) i fruktozę (duże ilości występują np. w miodzie) oraz płynów gazowanych. Można też spróbować ograniczyć picie z posiłkami na rzecz popijania pomiędzy posiłkami. Pamiętajmy jednak o tym, by dzienne spożycie płynów było wystarczające (czyli dla przeciętnego dorosłego ok. 2 litrów). Po kilku tygodniach należy ocenić, czy osiągnęliśmy jakąkolwiek poprawę.

Panie Tomku,
"Podejrzewana" diagnoza zespołu jelita drażliwego wymaga przede wszystkim wykluczenia innych chorób dających podobne objawy co IBS. Niestety nie istnijeją żadne badania, krwi czy też obrazowe o które Pan pyta, które mogły by potwierdzić że cierpi Pan własnie na taką chorobę. Wszystkie te badania dodatkowe służą wykuczeniu innych chorób jeśli lekarz podejrzewa że to właśnie one mogą być przyczyną dolegliwości. Rzeczywiście, objawy które ma Pan od 3 miesięcy mogą sugerować IBS. Dalsza diagnostyka zależy już od Pana lekarza pierwszego kontaktu - po rozmowie i zbadaniu Pana podejmuje on decyzje co do słuszności wykonania między innymi badań obrazowych, jednak trzeba pamiętać że nie zawsze są one potrzebne.

Witam,
W leczeniu zespołu jelita drażliwego stosuje się wiele grup leków, przy czym w zależności od konkretnego pacjenta ich skuteczność jest zróżnicowana. Leki dobiera się w zależności od profilu objawów u konkretnego pacjenta. Poniżej posługuję się nazwami substancji czynnych. Oczywiście poniższa lista nie jest kompletna - podaję tylko przykłady.

- w przypadku biegunki - loperamid, cholestyramina,
- w przypadku zaparć - laktuloza, tegaserod, otręby,
- jeśli problemem są wzdęcia - symetykon,
- jeśli ból szczególnie dokucza po posiłku - preparaty hioscyny,
- gdy dominuje ból przewlekły - rozważa się stosowanie leków psychoaktywnych, które mogą modulować czucie trzewne i wpływają na komponentę psychiczną choroby. Leki takie znajdują również zastosowanie w przypadku depresji i bezsenności, towarzyszących IBS.

Dodatkowo można próbować stosowania leków probiotycznych (zawierających szczepy bakterii).

Skuteczność farmakoterapii w leczeniu IBS jest zróżnicowana. Do optymalnego leczenia dochodzi się metodą prób i błędów, niekiedy pomimo najlepszego dostępnego leczenia objawy uporczywie się utrzymują. Pocieszające jest jednak to, że pomimo swojej dokuczliwości, choroba praktycznie nigdy nie prowadzi do poważnych konsekwencji.

Pani Natalio,

Zespół jelita drażliwego jest bardzo pospolitą chorobą przewodu pokarmowego. Choroba ta wiąże się przede wszystkim z uciązliwymi objawami - bół, biegunka, zapraca. Nie stwierdzono natomiast w badaniach klinicznych wzrostu ryzyka wystapienia raka jelita grubego u pacjentów z IBS. Choroba ta to przede wszystkim przykre objawy - nie powoduje jednak groźnych następstw dla zdrowia - w tym rozwoju raka.

Zespół jelita nadwrażliwego dość często daje o sobie znać po spożyciu posiłku. Dlatego też na początek warto przez 2 tygodnie prowadzić swoisty "dzienniczek". Należy w nim zapisywać, co zjedliśmy (dokładnie - o której godzinie, ile, jak było przygotowane) oraz jakie było samopoczucie po posiłku (również dokładnie - z zapisaniem zauważonych dolegliwości, czasem występowania). Taki zapis pomoże zobiektywizować, które pokarmy wpływają dobrze na samopoczucie, a które są zdecydowanie źle tolerowane. Będzie to punkt wyjścia do dalszych modyfikacji sposobu żywienia.

Nie istnieje żadna konkretna dieta, którą można by było zalecić jako szczególnie wskazaną dla każdego pacjenta z zespołem jelita nadwrażliwego. Ów zespół to nie jakaś jedna, konkretna choroba, ale spektrum dolegliwości, obecnych w różnych proporcjach u danego pacjenta. Wszystko zależy od konkretnego pacjenta i postaci choroby (biegunkowa /zaparciowa /mieszana). Często dochodzi się do optymalnej diety stopniowo, metodą prób i błędów. Są niestety osoby, u których żadna dieta nie przynosi namacalnych efektów. Należy wówczas skoncentrować się na innych działaniach (modyfikacja stylu życia, optymalne leczenie farmakologiczne, czasem pomoc psychologiczna).

Najogólniejsze zalecenia są następujące:

* Unikanie produktów wzdymających (np. cebula, czosnek, rośliny strączkowe, papryka, słodycze, czekolada) - ale rozsądnie; jeśli zauważymy, że te produkty zupełnie nam nie szkodzą, wówczas nie ma potrzeby ich całkowitego eliminowania.

* Unikanie produktów, które nasilają dolegliwości. Trzeba jednak zastanowić się, co w zamian. Przykładowo - jeśli choroba przebiega z nadwrażliwością na cukier mleczny (a spożywanie mleka powoduje dyskomfort nawet u 40% chorych z zespołem jelita nadwrażliwego), można je zastąpić napojami fermentowanymi (kefiry, maślanki).

* Ograniczenie spożywania tłustych pokarmów.

* Spożywanie 5 posiłków dziennie, za to mniejszych objętościowo.

* Unikanie alkoholu, mocnej kawy i herbaty - ale również z zachowaniem rozsądku; być może akurat u nas wcale nie nasilają one dolegliwości. Ograniczenie spożycia alkoholu jest generalnie wskazane (niezależnie od choroby), jednak indywidualna tolerancja na jego różne rodzaje jest zróżnicowana. Najczęściej dolegliwości powoduje piwo.

* Dostosowanie diety do postaci choroby. W postaci zaparciowej - zwiększenie ilości błonnika w diecie (zarówno rozpuszczalnego jak i nierozpuszczalnego - np. otręby, stopniowo wprowadzane do diety) z piciem większej ilości płynów i aktywnością fizyczną (ta zresztą jest zawsze wskazana). W postaci biegunkowej - ograniczenie ilości błonnika w diecie (pieczywo białe zamiast razowego) i rezygnacja z produktów smażonych na rzecz gotowanych (ewentualnie pieczonych).